ENGELSİZ YAŞAM, YAŞLILAR

Yerel yönetimler, engelli bireyin günlük yaşamla kurduğu ilişkiyi doğrudan belirleyen en yakın kamu otoritesidir. Evden çıkabilmek, toplu taşımayı kullanabilmek, bir parka gidebilmek ya da belediye hizmetlerine erişebilmek; bunların tümü yerel düzeyde alınan kararlarla mümkündür. Bu nedenle engelliler adına yerel yönetimlerin rolü, merkezi politikalardan çok daha somut ve yaşamsaldır.

 Gelişmişlik düzeyi düşük, gelir dağılımı adaletsizliğinin yaygın olduğu toplumlarda engellilik, yoksullukla iç içe geçer. Engelli bireyler çoğu zaman iş gücü piyasasından dışlanır, eğitim olanaklarına sınırlı erişir ve aileye bağımlı bir yaşam sürmek zorunda kalır. Yerel yönetimler bu döngüyü kırmak için sosyal yardımı tek başına yeterli görmemeli; erişilebilirlik, istihdam ve katılım ekseninde bütüncül politikalar geliştirmelidir.

Erişilebilirlik, engelli politikalarının temel taşıdır. Kaldırımlar, binalar, parklar, spor alanları ve toplu taşıma sistemleri herkes için erişilebilir olmadıkça, engelli birey kamusal yaşamdan dışlanmış olur. Yerel yönetimler için erişilebilirlik bir “ek hizmet” değil, kamusal hizmetin asgari koşuludur. Engelsiz kent anlayışı, yalnızca engelliler için değil; yaşlılar, çocuklar ve geçici sağlık sorunu yaşayan herkes için yaşamı kolaylaştırır.

 Yerel yönetimlerin engelli bireylere yönelik rolü, bakım ve destek hizmetleriyle de sınırlı kalmamalıdır. Evde bakım hizmetleri, rehabilitasyon destekleri ve danışmanlık merkezleri önemli olmakla birlikte, engelli bireyin üretken ve bağımsız bir yaşam kurabilmesi esas hedef olmalıdır. Meslek edindirme programları, korumalı işyerleri, kooperatifler ve sosyal işletmeler; engelli bireylerin istihdama katılımını güçlendiren araçlardır.

 Katılım boyutu ise yerel demokrasinin en belirleyici ölçütlerinden biridir. Engelli bireylerin karar alma süreçlerinde temsil edilmediği bir yerel yönetim, kapsayıcı olamaz. Engelli meclisleri, danışma kurulları ve birlikte tasarım süreçleri; hizmetlerin gerçek ihtiyaçlara göre şekillenmesini sağlar. Engelli birey için yapılan değil, engelli bireyle birlikte yapılan politikalar kalıcı ve adil olur.

Uluslararası Hukuksal Çerçeve:

1.       Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Yaş Almışlar Programı.2006

2.       Dünya Sağlık Örgütü Yaşlı Dostu Kent Rehberi.2010

3.       BM, Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (EHİS).2006

4.       BM, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi.1948

5.       BM, Yaşlılık İlkeleri.1991

6.       BM, Madrid Yaşlanma Uluslararası Eylem Planı.2002

7.       Avrupa Konseyi’nin Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal 63 Şartı.2004

8.       Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı.2000

Ulusal Hukuk Çerçevesi:

1.       T.C. Anayasası (Madde10, 49, 50, 60, 61)

2.       5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun

3.       2828 sayılı Sosyal Hizmet Kanunu

4.       1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu (Madde I)

5.       4857 sayılı İş Kanunu

6.       5237 sayılı Türk Ceza Kanunu

7.       6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu

8.       5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu

9.       6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

10.    3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanunu

11.    5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu

12.    3194 sayılı İmar Kanunu

13.    657 sayılı Devlet Memurları Kanunu

14.    Yurt içinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik

15.    5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu

16.    5393 sayılı Belediye Kanunu (Madde 13 ,38)

Yaşlı haklarına ilişkin özel bir uluslararası sözleşme olmamasına karşın yaşlı haklarını benimseyen çok sayıda uluslararası düzenlemeler bulunmaktadır. Bizde ise doğrudan yasal dayanaklar bulunmaktadır. Anayasa 61.maddesinde“Yaşlılar, Devletçe korunur. Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.” İbaresi mevcut iken 10. Madde doğrudan pozitif ayrımcılığı esas almaktadır: “Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malûl ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz, ”Bu ayrımcılığın uygulanması çok sayıda yasamızda görülmektedir.

Ortalama yaşam süresinin (Yaşlanmanın) gittikçe arttığı, Aile kurumunun şekil değiştirdiği (Çekirdek aile) ve ekonomik eşitsizliğin hat safhaya ulaştığı bir dünyada artık “Yaş Almışlar” dezavantajlı gurup içinde düşünülmek durumundadır ve bu durum yakın geleceğimizin en önemli sorunları arasında olacaktır.

Cumhuriyet Halk Partisi Programı:

(S;324) Sosyal devlet anlayışımızın gereği olarak, engelli bireylerin çağdaş yaşamın gerektirdiği olanaklara her alanda kavuşmalarını temel bir insan hakkı olarak kabul ediyoruz. Engelli sorunlarını bireysel bir sorun olarak değil, herkesin ortak duyarlılığını gerektiren toplumsal bir sorun olarak değerlendiriyor ve engellilere merkezi ve yerel yönetimler tarafından götürülecek bütün hizmetlerin, sosyal devlet ilkelerine göre oluşturmasını öngörüyoruz.

 (S;325) Engellilere yönelik meslek edinme programları etkinleştirilecek: Engellilere mesleki eğitim veren kurumlarda branş öğretmeni ihtiyacı karşılanacak; belli işler için, bütün engelli kişilere gerekli meslek ve sanat eğitimi olanağı devletçe sağlanacak, özel donanımlı eğitim ve teknoloji merkezleri yoluyla her yaştaki ve her yöndeki engelli bireylerin bilgi kaynaklarına daha kolay ulaşmaları ve kendilerine özgürce geliştirmeleri sağlanacaktır.

(S;325) Engellilere çok yönlü özel eğitim sağlanacak, engellilerin eğitimine gereken önem verilecektir… engellilerin eğitilerek meslek edinmeleri hedef alınacak. Engellilere yönelik eğitimin her kademesinde her engel grubunun durumuna ve ihtiyaçlarına uygun altyapı ve teknolojik olanaklar sağlanarak eğitim kalitesi yükseltilecek, engellilerin meslek ve sanat edinmelerine özen gösterilecek, engelli çocukların gelişim düzeylerine göre, sağlıklı, verimli, üretken ve dışa açık olma bilinçlerinin geliştirilmesi hedef alınacaktır

 (S;327) Engelliler için spor olanakları yaygınlaştırılacak: engelliler için uyarlanan spor araçları yaygınlaştırılacak, yerel yönetimler eliyle engellilerimiz bu araçlardan yararlanabilmeleri için gerekli tedbirler alınarak toplumda farkındalık yaratılması sağlanacak ve spor yoluyla engellilerin toplumla kucaklaşması kolaylaşacaktır.

Yaptıklarımız:

(Yaşlılar için yapılanlar Sosyal Yardım Bölümünde anlatılmıştır.)

İhtiyacı olan engellilere akülü, tekerlekli araçlar verildi. Akülü araçların enerji ihtiyacı için İlçenin 7 ayrı noktasına şarj istasyonu kuruldu.

Evden çıkamayan engellilere temizlik, sağlık destekleri verildi.

Durumu uygun olan Engelliler için YGS ve KPSS kursları açıldı.

Ailelerle birlikte gezi programları yapıldı

Engelli anne ve bakıcılarına psikolojik destek verildi.

Özel günlerde Engelli merkezinde eğlenceler düzenlendi.

Engelli sporculara forma desteği verildi, seyahatlerinde araç temin edildi. Maddi destek yapıldı.

Engellilerin sağlık kurumlarına gidebilmeleri için uygun araç temin edildi.

Engelsiz Kafede Down Sendromlu çocukların hizmet vermeleri sağlanarak yaşama mutlu şekilde tutunmaları sağlandı.

SEYTİM’de engellilere uygun eğitimler verildi; isteyenlerin atölyede çalışıp üretim yapması sağlandı.